Theoretisch kader

Cognitieve problemen

Standaardverpleegplan cognitieve problemen

Probleem
Patiënt heeft cognitieve problemen

Etiologie

• Ziekte van Alzheimer
• Vasculaire dementie
• Frontaalkwabdementie
• Hersentumor / -metastase en andere oncologie gerelateerde oorzaken
• Depressie
• Bijwerkingen medicatie, bv. opiaten
• Psychosociale aspecten
• Anders, namelijk………………………………..

Symptomen

• Stoornissen in het geheugen (korte of lange termijn)
• Gestoorde oriëntatie (in plaats, tijd of persoon)
• Verminderd abstractievermogen
• Afasie, agnosie of apraxie
• Oordeel- en kritiekstoornissen
• Stemmingsstoornissen
• Hallucinaties (vaak visuele)
• Stoornissen in vorm en beloop van het denken (incoherentie of traagheid)
• Waandenkbeelden
• Gedragsstoornissen (agressie; motorische onrust, gillen)
• Incontinentie voor urine of faeces

Interventies
Algemeen

• Patiënten met geheugenproblemen lopen een verhoogde kans op het ontwikkelen van een delier. Scoor patiënten met behulp van de DOS op de aanwezigheid van symptomen.
• Kijk of het een patiënt lukt om zichzelf te verzorgen.
• Help zonodig met het innemen van medicatie.
• Als patiënten met ontslag mogen, bespreek dan met de patiënt en zijn familie in hoeverre thuis aanvullende zorg nodig is (zie ook thema continuïteit voor zorgmogelijkheden).
• Schakel zo nodig ondersteuning in van geriatrisch verpleegkundige, psychiatrisch verpleegkundige, geriater of psychiater.

Oriëntatie in plaats, tijd en persoon

• Zorg voor een kamer met ramen of een bed aan raamzijde (i.v.m. dag-/nachtritme en bewegende omgeving).
• Zorg voor een kalender met duidelijk waarneembare cijfers en letters.
• Zorg voor een klok/wekker, liefst met verlichting.
• Zorg voor een aantal vertrouwde oriëntatiepunten, zoals bekende, vertrouwde voorwerpen, b.v. foto’s, kleding, dekens, enz. Vraag familie deze mee te brengen.
• Zorg dat het nachtlampje ‘s nachts brandt.
• Zorg ervoor dat bril op is en patiënt zijn gehoorapparaat in heeft.
• Beperk het aantal personeelsleden waarmee de patiënt in aanraking komt, d.w.z. een vaste verpleegkundige per dienst, zoveel mogelijk dezelfde verpleegkundige inplannen, vaste arts.
• Heb in het contact voortdurend aandacht voor het ondersteunen van de oriëntatie d.m.v.: oogcontact, ga op ooghoogte zitten, kijk de patiënt aan, raak de patiënt aan bij het contact maken en spreek hem aan.
• Noem altijd je naam, zeg wat je komt doen en zeg welke dag en tijdstip het is.

Stoornissen in het geheugen

• Gebruik korte duidelijk zinnen en eenvoudige vragen.
• Controleer of je begrepen wordt.
• Voer belangrijke gesprekken in het bijzijn van familie.
• Wanneer je voorlichting geeft, doe dit dan kort en geef geschreven materiaal mee, zodat de patiënt het na kan lezen.

Oordeels- en kritiekstoornissen

• Ga na of de patiënt begrijpt welke consequenties een behandeling heeft.
• Twijfel je over de beslisvaardigheid, schakel dan een geriater of psychiater in om de wilsbekwaamheid vast te stellen van de patiënt.