Theoretisch kader
Delier
(Risico op) acuut optredende verwardheid /
delirant toestandsbeeld
Diagnose(P): Een tijdelijke psychische stoornis veroorzaakt door een
lichamelijke aandoening met kenmerken zoals wisselend bewustzijn, desoriëntatie, hallucinaties, waanideeën, motorische onrust en angst.
Etiologie (E):
Factoren die verband houden met de oorzaak van het probleem of die dat probleem in stand houden.
| Risicofactoren: |
Mogelijke oorzaken: |
- ouder dan 65 jaar
- gelijktijdig gebruik van veel geneesmiddelen
- visus- en gehoorstoornissen
- cerebrale beschadiging, dementie
- misbruik van alcohol en/of medicijnen in de anamnese
- delier in de anamnese en/of psychiatrische voorgeschiedenis
|
- infecties
- intoxicaties met medicamenten
- onttrekkingsreacties (alcohol, opiaten, sedativa)
- cerebrale anoxie door cardiovasculaire stoornissen/respiratoire insufficiëntie
- anemie, m.n. wanneer deze plotseling is ontstaan
- slechte voedingstoestand en deficiënties
- metabole stoornissen (DM, uremie, lever- en nierfunctiestoornissen, electrolyten-stoornissen, hyperthyreoïdie enz.)
- ruimte innemende processen in de schedel
- schedeltrauma (contusio cerebri)
- recente operatieve ingrepen
- belastende (invasieve) diagnostische ingrepen
|
| Beïnvloedende factoren: |
- stress
- stoornissen in het slaap- / waakritme
- overstimulatie en/of te geringe prikkeling van de zintuigen
- blaasretentie of obstipatie
- pijn
- gedwongen immobiliteit
|
Symptomen (S): Kenmerken en verschijnselen
| Voortekenen: |
Kenmerken: |
Plotselinge veranderingen waarbij de volgende symptomen voorop staan:
- slapeloosheid
- rusteloosheid
- nachtmerries
- lichte desoriëntatie
- verhoogde gevoeligheid voor licht en geluid
- verminderd begripsniveau
- afname van structuur in denken en handelen
- achterdocht
|
- ontstaat peracuut met wisselend beloop; meestal nemen de symptomen ‘s avonds en ‘s nachts in ernst toe
- plotselinge veranderingen in bewustzijn met wisselende aandacht, overgevoeligheid voor prikkels en gestoorde oriëntatie
- wisselend verminderde inprenting en verstoord korte –en lange termijngeheugen
- hallucinaties (beelden en geluiden)
- chaotisch en incoherent denken, achterdocht (wanen)
- angst
- onrust of juist apathie
- verstoring dag- en nachtritme
- autonome lichaamsfuncties: verhoogde RR, transpiratie, tachycardie, wijde pupillen
|
Doel: Vroegtijdige herkenning en adequate verpleegkundige behandeling van de delirante, acuut verwarde patiënt.
Interventies:
- observeer en rapporteer de voortekenen:
plotselinge veranderingen met slapeloosheid, rusteloosheid, nachtmerries, lichte desoriëntatie, verhoogde gevoeligheid voor licht en geluid, verminderd begripsniveau, afname van structuur in denken en handelen en achterdocht
- inventariseer risico- en beïnvloedende factoren
- meet vitale kenmerken (pols, RR, temperatuur en ademhaling)
- vul de DOS schaal in (DOS = Delirium Observatie Screening)
- consult consultatief psychiatrisch verpleegkundige
- consult verpleegkundig consulent geriatrie
- overleg met de behandelend arts over diagnostiek naar de somatische oorzaak van het delier
- benader de patiënt op een rustige en geruststellende manier
- zorg voor goede communicatie: oogcontact, ga op gelijke hoogte zitten, spreek de patiënt aan met naam, spreek duidelijk, korte zinnen, gesloten vragen en controleer of je begrepen wordt
- zorg voor een omgeving met zo weinig mogelijk prikkels (éénpersoonskamer, deur dicht)
- bewaak en ondersteun het waak- en slaapritme (stel bijv. een dagprogramma op)
- oriënteer de patiënt in tijd, plaats en persoon (door o.a. een kalender, klok, vaste verpleegkundige)
- laat vertrouwde spulletjes van thuis meenemen (foto’s, kussen e.d.)
- informeer de patiënt en familie over het ziektebeeld (bied hen de folder ‘Acuut optredende verwardheid’ aan)
- inventariseer de voornaamste verpleegproblemen en start zo nodig een verpleegplan:
- verstoord waak- en slaapritme
- verstoorde realiteitsoriëntatie, veranderd denkproces
- overgevoeligheid voor prikkels
- verstoorde waarneming
- angst
- gevaar voor zelfbeschadiging
- consult psychiater
- consult geriater