Theoretisch kader

Depressie

Standaardverpleegplan Depressie bij de oudere patiënt

Probleem
Depressie

Etiologie

• Erfelijke belastbaarheid
• Persoonlijkheid; neurotische eigenschappen, geneigd zijn naar binnen te keren bij problemen en afhankelijkheid
• Chronische lichamelijke ziekte
• Pijn die niet goed onder controle is
• Andere psychische aandoening
• Lage opleiding
• Geen werk (daar is meestal sprake van bij ouderen)
• Weinig sociale steun of eenzaamheid
• Wonen in een stad
• Verlies van dierbare
• Slechte prognose
• Hersenmetastasen
• Hoofd-hals tumoren
• Pancreascarcinoom
• Hypercalciëmie
• Hypothyreoïdie
• Bijnierinsufficiëntie
• Syndroom van Cushing
• Mutilerende ingrepen
• Oncologische ulcera
• Radiotherapie zoals totale schedelbestraling
• Chemotherapie, met name vinblastine, vincristine, procarbazine, asparaginase
• Immunotherapie, met name interferon en interleukine-2
• Hormonale therapie, met name cyproteronacetaat
• Andere medicatie: o.a. corticosteroïden, opioïden, benzodiazepines, aciclovir
• Anders namelijk…………………………………..

Signalen en symptomen

• Depressieve symptomen gedurende vrijwel de hele dag, bijna elke dag (moet aanwezig zijn)
• Duidelijke vermindering van interesse in alle of bijna alle activiteiten (moet aanwezig zijn)
• Ongewenst gewichtsverlies of gewichtstoename
• Afname of toename van de eetlust
• Slaapklachten; teveel slapen of juist niet kunnen slapen
• Psychomotorische gejaagdheid of geremdheid
• Vermoeidheid of verlies van energie
• Gevoelens van waardeloosheid of schuldgevoelens
• Vermindering van het vermogen om te denken, zich te concentreren of besluiteloosheid
• Gevoelens van wanhoop
• Gedachten aan zelfmoord met of zonder specifieke plannen
• Anders namelijk……………………………………...

Interventies
Algemene interventies bij depressie

• Vraag bij vermoeden van een depressie aan de patiënt of hij nog interesse heeft in activiteiten die hij normaal gesproken leuk vind; of hij zich ook somber voelt.
• Bespreek je observaties ook met de familie. Zij kennen de patiënt goed en kunnen verandering in stemming meestal goed herkennen.
• Sluit uit dat de patiënt pijn heeft. Is daar sprake van dan moet eerst de pijn goed behandeld worden, omdat pijn een depressie of depressieve stemming kan veroorzaken.
• Schakel bij een vermoeden van een depressie een psychiater, geriater of psychiatrie-verpleegkundige in.
• Schakel bij een oudere patiënt ook zo nodig een geriater in om geheugenproblemen uit te sluiten.
• Bespreek de gevoelens van de patiënt, wees steunend.
• Probeer je niet mee te laten slepen door het depressieve gevoel van de patiënt.
• Maak een dagprogramma voor de patiënt. Patiënten zien vaak als een berg op tegen de dag en een gestructureerd programma maakt de dag behapbaar.
• Stel dit programma op in overleg met de patiënt, daarvoor kan onderhandeling nodig zijn.
• Probeer suïcidale gedachten in kaart te brengen. Ouderen plegen minder vaak suïcide, maar het lukt wel vaker.
• Als de patiënt antidepressiva voorgeschreven krijgt, observeer dan de bijwerkingen. Het effect van medicatie is meestal pas na 2 tot 4 weken merkbaar, bij ouderen kan dit zelfs nog langer duren. De bijwerkingen kunnen echter vanaf de start van de medicatie optreden.